فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه

فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه

تحلیل تطبیقی خودشفقتی کریستن نف با آموزه‌های نهج‌البلاغه: پیوند روان‌شناسی مثبت‌گرا و تعالیم اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه طاهری 1
محمد صالح طیب نیا 2
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته نهج‌البلاغه، دانشکده علوم و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار گروه معارف اهل بیت(ع)، دانشکده علوم و معارف اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22084/nahj.2026.32031.3250
چکیده
در دنیای امروز و با رشد مسائل روانی پیچیده همچون استرس، اضطراب و خودانتقادی، یافتن راهکارهای مؤثر برای ارتقای سلامت روان اهمیت یافته است. نظریه «خودشفقتی» کریستن نف در روان‌شناسی مثبت‌گرا با سه مؤلفه مهربانی با خود، ذهن‌آگاهی و احساس اشتراک انسانی، رویکردی کارآمد برای کاهش قضاوت منفی و تقویت تاب‌آوری ارائه می‌کند. بااین‌حال، این نظریه در بستر فرهنگ غربی شکل‌گرفته و کمتر به ابعاد معنوی و عمیق اخلاقی می‌پردازد. در مقابل، تعالیم نهج‌البلاغه امام علی(ع) الگویی جامع برای رشد روانی و درونی و تأکید بر مسئولیت‌پذیری اخلاقی و جایگاه انسان در برابر خداوند عرضه می‌کند. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به تحلیل تطبیقی نظریه نف براساس آموزه‌های نهج‌البلاغه پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد به لحاظ اصول اخلاقی و تعهدات اجتماعی، می‌توان میان خودشفقتی و تعالیم اسلامی پیوند هماهنگ برقرار کرد و مدلی جامع‌تر شامل ابعاد انسانی، الهی و اجتماعی ارائه داد که تأثیراتی پایدار به همراه دارد.
کلیدواژه‌ها
خودشفقتی
نهج‌البلاغه
اخلاق
روان‌شناسی مثبت‌گرا.
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Kristen Neff's Self-Compassion with the Teachings of Nahj al-Balagha: The Connection of Positive Psychology and Islamic Teachings

نویسندگان English

Fatemeh Taheri 1
Muhammad Saleh Tayebnia 2
1 M.A. Graduate in Nahj al-Balagha, Faculty of Ahl al-Bayt (AS) Sciences and Teachings, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor of Ahl al-Bayt (AS) Education Department, Ahl al-Bayt (AS) Faculty of Sciences and Education, Isfahan University, Isfahan, Iran
چکیده English

In today's world, with the growth of complex psychological issues such as stress, anxiety, and self-criticism, finding effective solutions to improve mental health has become important. Kristen Neff's "self-compassion" theory in positive psychology, with its three components of self-kindness, mindfulness, and a sense of human community, offers an effective approach to reducing negative judgment and strengthening resilience. However, this theory was formed in the context of Western culture and focuses less on spiritual and deep moral dimensions. In contrast, the teachings of Imam Ali (AS) in Nahj al-Balagha offer a comprehensive model for psychological and inner growth and emphasize moral responsibility and man's position before God. This study, using an analytical-descriptive method and using library resources, has conducted a comparative analysis of Neff's theory based on the teachings of Nahj al-Balagha. The results show that in terms of ethical principles and social obligations, it is possible to establish a harmonious link between self-compassion and Islamic teachings and present a more comprehensive model including human, divine, and social dimensions that has lasting effects.

کلیدواژه‌ها English

Self-realization
Nahj al-Balagha
Ethics
Positive Psychology.
-       قرآن کریم.
-       صالح، صبحی (1414ق). نهج‌البلاغه. قم: انتشارات هجرت.
-       پارسانیا، حمید (1390). علم و فلسفه. قم: بوستان کتاب.
-       جعفری، محمدتقی (1385). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
-       خدایاری‌فرد، سعید، محمدی، رضا و حسینی، محمد (1393). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس خودشفقتی در دانشجویان ایرانی. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی ایران، 20(2)، 45–60.
-       خسروپناه، عبدالحسین (1398). روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم اسلامی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-       خوشابی، فاطمه، موسوی، علی، و احمدی، پروین (1396). اثربخشی مداخلات مبتنی بر خودشفقتی بر اضطراب دانشجویان. مجله روان‌شناسی کاربردی، 8(3)، 15–28.
-       دلشاد تهرانی، مصطفی (1387). سیره تربیتی امیرالمؤمنین علی(ع). تهران: انتشارات دریا.
-       دشتی، محمد (1386). نهج‌البلاغه. قم: مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین (ع).
-       مصباح یزدی، محمدتقی (1380). اخلاق در قرآن. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-       Barnard, L. K., Curry, J. F. (2011). Self-compassion: Conceptualizations, correlates, and interventions. Review of General Psychology, 15(4), 289–303.
-       Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
-       Germer, C. K., Neff, K. D. (2013). Self-compassion in clinical practice. Journal of Clinical Psychology, 69(8), 856–867.
-       Gilbert, P. (2009). The compassionate mind: A new approach to life's challenges. London: Constable.
-       Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26.
-       Keng, S. L., Smoski, M. J., Robins, C. J. (2011). Effects of mindfulness on psychological health: A review of empirical studies. Clinical Psychology Review, 31(6), 1041–1056.
-       Leary, M. R., Tate, E. B., Adams, C. E., Allen, A. B., Hancock, J. (2007). Self-compassion and reactions to unpleasant self-relevant events: The implications of treating oneself kindly. Journal of Personality and Social Psychology, 92(5), 887–904.
-       MacBeth, A., Gumley, A. (2012). Exploring compassion: A meta-analysis of the association between self-compassion and psychopathology. Clinical Psychology Review, 32(6), 545–552.
-       Neff, K. D. (2003a). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101.
-       Neff, K. D. (2003b). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2(3), 223–250.
-       Neff, K. D. (2009). The role of self-compassion in development: A healthier way to relate to oneself. Human Development, 52(4), 211–214.
-       Neff, K. D. (2011). Self-compassion, self-esteem, and well-being. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 1–12.
-       Neff, K. D., Dahm, K. A. (2015). Self-compassion: What it is, what it does, and how it relates to mindfulness. In B. D. Ostafin, M. D. Robinson, & B. P. Meier (Eds.), Handbook of mindfulness and self-regulation (pp. 121–137). New York: Springer.
-       Neff, K. D., Germer, C. K. (2013). A pilot study and randomized controlled trial of the mindful self-compassion program. Journal of Clinical Psychology, 69(1), 28–44.
-       Neff, K. D., Germer, C. K. (2017). Self-compassion and psychological well-being. In E. M. Seppälä, E. Simon-Thomas, S. L. Brown, M. C. Worline, C. D. Cameron, & J. R. Doty (Eds.), The Oxford Handbook of Compassion Science (pp. 371–385). New York: Oxford University Press.
-       Neff, K. D., Kirkpatrick, K. L., Rude, S. S. (2007). Self-compassion and adaptive psychological functioning. Journal of Research in Personality, 41(1), 139–154.
-       Peterson, C., Seligman, M. E. P. (2004). Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification. New York: Oxford University Press.
-       Sahdra, B. K., Ciarrochi, J., Parker, P. D., Marshall, S., Heaven, P. C. L. (2017). Empathy and compassion as predictors of well-being in adolescents. Journal of Adolescence, 56, 153–163.
-       Seligman, M. E. P., Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5–14.
-       Smeets, E., Neff, K. D., Alberts, H., Peters, M. (2014). Meeting suffering with kindness: Effects of a brief self-compassion intervention for female college students. Journal of Clinical Psychology, 70(9), 794–807.
-       Zessin, U., Dickhäuser, O., Garbade, S. (2015). The relationship between self-compassion and well-being: A meta-analysis. Applied Psychology: Health and Well-Being, 7(3), 340–368.