نوع مقاله : مقاله پژوهشی
عنوان مقاله English
نویسندگان English
The concept of human perfection has long been a central concern in philosophical, psychological, and religious traditions. In modern psychology, Abraham Maslow’s theory of self‑actualization represents one of the most influential attempts to explain the process of human growth and fulfillment. In Islamic intellectual tradition, however, the notion of the “Perfect Human” occupies a fundamental position in discussions of moral and spiritual development. One of the most important sources reflecting this perspective is Nahj ul‑Balagha, a collection of sermons, letters, and statements attributed to Imam Ali (peace be upon him). The present study aims to conduct a comparative analysis of Maslow’s concept of the self‑actualized person and the characteristics of the Perfect Human as reflected in Nahj ul‑Balagha. Employing a comparative and interdisciplinary approach, the study analyzes the fundamental features of both perspectives and explores their similarities and differences. The findings indicate that although both approaches emphasize human growth, self‑awareness, and the realization of human potential, they differ significantly in their philosophical foundations and ultimate goals. While Maslow’s theory primarily focuses on psychological development and individual fulfillment, the concept of the Perfect Human in Nahj ul‑Balagha integrates spiritual, ethical, and social dimensions within a theistic worldview. The study concludes that integrating insights from humanistic psychology with the spiritual teachings found in Islamic sources may contribute to a more comprehensive model of human development.
کلیدواژهها English
- قرآنکریم.
- رضایی هفتادر، حسن، نصیریان، صفر، و ریاحی مهر، باقر (1397). بررسی تحول روانی انسان از منظر معارف اسلامی با تأکید بر نهجالبلاغه. پژوهشنامه نهجالبلاغه، 6(22)، 19-37. https://doi.org/10.22084/10.22084/nahj.2018.13242.1802
- رضی، سید شریف (1401). نهجالبلاغه، تهران: پیام عدالت.
- سیاسی، علیاکبر (1390). نظریههای شخصیت یا مکاتب روانشناسی، تهران: دانشگاه تهران.
- سیف، علیاکبر (1390). روانشناسی پرورشی نوین. تهران: دوران.
- شاملو، سعید (1390). مکتبها و نظریهها در روانشناسی شخصیت. تهران: رشد.
- شولتز، دوان. پی و سیدنی الن شولتز (1378). تاریخ روانشناسی نوین. ترجمۀ علی اکبر سیف و همکاران. تهران: دوران.
- دبستانی، ر.السادات.(۱۳۹۷). بررسی ویژگیهای انسان تکاملیافته از دیدگاه امامعلی(ع) در نهجالبلاغه و روانشناسی مازلو(پایاننامه کارشناسی ارشد).
- طباطبایی، محمد حسین (1374). تفسیرالمیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- فیست، جس، گریگوری جیفیست، تامی آن رابرتس. (1390). نظریههای شخصیت، ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: روان.
- مازلو، آبراهام (1369). انگیزش و شخصیت. ترجمۀ احمد رضوانی. مشهد: آستان قدس رضوی.
- -------- (1366). روانشناسی شخصیت سالم. ترجمه شیوا رویگریان. تهران: هدف.
- -------- (1387). مذاهب، ارزشها و تجربههای والا. ترجمه علیاکبر شاملو،، تهران: آگه.
- محققی، حسین، و صحابت انور، سعید (1396). روابط اجتماعی و اخلاق از دیدگاه حضرت علی(ع) در نهجالبلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه، 5(18)، 15-31. https://doi.org/10.22084/nahj.2017.10707.1615
- مطهری، مرتضی (1373). انسان کامل. تهران: صدرا.
- ----------- (1389). سیری در نهجالبلاغه، تهران: صدرا.
- موسوی بفرویی، سید محمد (1403). واکاوی میدانهای معنایی و همآیندهای واژه «انسان» در نهجالبلاغه: رویکرد پیکرهبنیاد. فصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه، 12(48)، 94-119. https://doi.org/10.22084/nahj.2026.31688.3232
- میری، سیدمحمدحسین، و خادمی افضل، فضلالله (۱۳۹۸). بررسی و نقد دیدگاه آبراهام مازلو در مورد خودشکوفایی با تأکید بر منابع اسلامی. مطالعات تطبیقی قرآنپژوهی، ۴(۷)، ۵۷-۷۸.
- مروتی، سهراب، و یعقوبی، مینا (۱۳۸۹). نقد و بررسی نظریة انسانشناسانه مازلو با رویکردی بر آیات قرآنکریم. مطالعات قرآن و حدیث، ۴(۱)، ۷۷-۹۲. https://doi.org/10.30497/quran.2011.987
- محمدی آشنانی، علی، و همتیان نجفآبادی، محدثه (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی دیدگاه انسان خودشکوفا از دیدگاه قرآنکریم و روانشناسی انسانگرا با تأکید بر مدل آبراهام مازلو. مطالعات تطبیقی قرآنپژوهی، ۴(۲)، ۵۵–۸۰.
- نسیمی، سیدعقیل و کرامتی، معصومه (1404). همگرایی حکمتعلوی و دانشپزشکی و روانشناسی در ارتقای مهارت کنترل خشم: بازخوانی آموزههای نهجالبلاغه و دستاوردهای پزشکی به مقوله خشم: رویکردی جامع و میانرشتهای. فصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه، 13(49)، 143-166.
- یعقوبی، ابوالقاسم، عروتی موفق، اکبر، و نادریپور، حسین (1399). واکاوی مفهوم خرد و ویژگیهای افراد خردمند در پرتو نهجالبلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه، 8(32)، 121-141. https://doi.org/10.22084/nahj.2021.22517.2532
- Maslow, A. H.(1954). Motivation and Personality. New York, NY: Harper & Row.
