اخلاص زبانی و قلبی امام علی (ع) از خلال سبک تکرار در دعاهای او

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

2 دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22084/nahj.2026.31244.3206

چکیده

سبک، نحوه بیان نویسنده است که هویت و شخصیت او، عقیده‌ها، حالت‌های روحی و عقده­های روانی او را نمایان می‌کند. تکرار یکی از سبک­هایی است که با هدف تأکید یا توجه چیزی را به امری جلب کردن و آن را در مرکز توجه قرار دادن به کار می‌رود. یکی از موارد کاربرد سبک تکرار، در دعا هست تا دعاکننده از خلال تکرار، عجز، نیازمندی و اصرار خود را نشان دهد. تکرار در نزد امام علی(ع) یکی از پرکاربردترین سبک‌های به کار رفته است که متناسب با مقصود استفاده شده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی درصدد بررسی سبک‌شناسانه تکرار در دعاهای امام و نحوه انعکاس ابعاد آن است. تکرار دعا در دعاهای امام نشان‌دهنده‌ شدت نیاز و اضطرار بنده به درگاه خداوند و علامت خشوع، خضوع و اخلاص امام و ارتباط و صمیمیت او با پروردگارش است؛ چون شخص بی‌نیاز و متکبر هرگز از کسی درخواست چیزی نمی‌کند. پس نیاز، ارتباط نزدیکی و عمیق است که باعث درخواست چیزی از کسی می‌شود، همانطور که امام به خاطر تواضع، اخلاص، خشوع و خضوع و ارتباط صمیمانه با پروردگار به درگاه او با استفاده از تکرار دعا می‌کند و ارتباط روحی و معنوی خود را با پروردگارش تقویت می‌کند. امام در دعاهای خود بعد از استفاده از منادا و تکرار آن که دلالت بر اخلاص و شدت نیاز خود به خدا دارد. در بسیاری از موارد از فعل امر در معنای دعا و طلب کمک استفاده نموده است که استفاده از سبک منادا با فعل امر در دعا متناسب با مقصود هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The sincerity of Imam Ali (AS) through the repetition style in his prayers

نویسندگان [English]

  • Ramazan Rezaei 1
  • Ahmad Arefi 2
  • Parinaz Aliakbari 3
1 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
2 PhD in Arabic Language and Literature, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
3 PhD in General Linguistics, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Style is the author's way of expressing himself, which reveals his identity and personality, his beliefs, his mental states, and his psychological complexes. Repetition is one of the styles used with the aim of emphasizing or drawing attention to something and placing it in the center of attention. One of the cases of using the repetition style is in prayer, so that the supplicant shows his helplessness, need, and insistence through repetition. Repetition is one of the most widely used styles in the case of Imam Ali (AS), which is used in accordance with the purpose. This research, using a descriptive-analytical method, seeks to stylistically examine repetition in the Imam's prayers and how its dimensions are reflected. The repetition of prayer in the Imam's prayers indicates the intensity of the servant's need and urgency for God and is a sign of the Imam's humility, submission, and sincerity, and his connection and intimacy with his Lord; because a needless and arrogant person never asks for anything from anyone. So, need is a close and deep connection that causes someone to ask for something, just as the Imam, out of humility, sincerity, humility and sincere connection with God, prays to Him using repetition and strengthens his spiritual and moral connection with his Lord. In his prayers, the Imam uses the imperative after using the manada and repeating it, which indicates the sincerity and intensity of his need for God. In many cases, he has used the imperative verb in the sense of praying and asking for help, and the use of the manada style with the imperative verb in prayer is appropriate to the purpose.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Ali (AS)
  • prayer
  • repetition style
  • emphasis
  • sincerity
  • ابن‌طاووس، رضی‌الدین (1994م). مهج الدعوات ومنهج العبادات، تحقیق شیخ حسین الاعلمی. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
  • --------------- (بی‌تا)، الدروع الواقیه، تحقیق جواد القیومی الاصفهانی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
  • --------------- (بی‌تا). فلاح السائل، قم: بی­نا.
  • ابن عبد ربه، احمد (1953م). العقد الفرید، تحقیق محمد سعید العریان. القاهرة: المکتبة التجاریة الکبری.
  • ابن‌قتیبه، عبدالله‌بن‌مسلم (۱۹۸۱م). تأویل مشکل القرآن، شرح و تحقیق: سید احمد صقر، بیروت: دار المعرفة.
  • اقبالی، عباس و مهوش حسن­پور(1395ش). نگاهی سبک­شناسانه به خطبه «متقین»، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال چهار، شماره 14، صص109-128.
  • انوشه، حسن (1381ش). فرهنگ‌نامه ادب فارسی، دانش‌نامه ادب فارسی، چاپ دوم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنک و ارشاد اسلامی.
  • الجرجانی، عبدالقاهر (2004م)، دلائل الإعجاز، تحقیق محمود محمد شاکر، قاهره: مکتبة الخانجی.
  • ------------- (1991م). أسرار البلاغه، تحقیق محمود محمد شاکر، جده: دار المدنی.
  • دهخدا، علی اکبر (1377ش). لغت‌نامه، چاپ دوم، ج 9. تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
  • رضایی، رمضان و زهرا نصری(1402ش)، واکاوی جادوی مجاورت در کلمات قصار نهج البلاغه، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال11، شماره44، صص25-49.
  • الشایب، أحمد (١٩٤٥م). الأسلوب؛ دراسة بلاغیة تحلیلیة لأصول الأسالیب العربیة، مصر: مکتبة النهضة المصریة.
  • --------- (1956م). الأسلوب، ط 5، مصر: مکتبة النهضة المصریة.
  • صالح­بک، مجید، و عارفی، احمد (1402ش). زیبایی­شناسی سوره حمد بر پایه نظریه نظم عبدالقاهر جرجانی، نشریه جستارهای زبانی، دوره 14، شماره 4، 373-403.
  • الطوسی، ابوجعفر (1998م). مصباح المتهجد، تحقیق الشیخ حسین الاعلمی، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
  • عارفی، احمد (1403ش). الواقع الفائق والسلطة فی روایة «شیفا؛ مخطوطة القرن الصغیر» لعبدالرزاق طواهریة وفقا لنظریتی جان بودریار ومیشیل فوکو ما بعد الحداثیة، پایان­نامه دکتری، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  • عارفی، احمد (1398ش). جمالیّة الأسالیب النحویة فی روایة «حرب الکلب الثانیة» لإبراهیم نصرالله، پایان­نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
  • العاملی الکفعمی، تقی‌الدین ابراهیم (1992)، مصباح الکفعمی، بیروت: مؤسسه النعمان.
  • ---------------------- (1997). البلد الأمین و الدرع الحصین، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
  • عبدالرئوف، حسین (1390ش). سبک‌شناسی قرآن کریم(تحلیل زبانی)؛ ترجمه: پرویز آزادی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  • عبدالمجید، جمیل (2006م). البدیع بین البلاغه العربیه واللسانیات النصیه، القاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
  • عسکری، ابوهلال حسن‌بن‌عبدالله‌بن‌سهل (بی­تا). الصناعتین، تحقیق: علی محمّد البجاوی و محمّد ابوالفضل ابراهیم، مصر: مطبعة عیسی البابی الحلبی و شرکاه.
  • عفیفی، احمد (2001م). نحو النص اتجاه جدید فی الدرس النحوی، القاهره: مکتبه زهراء الشرق.
  • الغزالی، ابوحامد محمد (2010م). المقصد الأسنی فی شرح اسماء الله الحسنی، تحقیق قاسم محمد النوری، دمشق: دار الفجر.
  • فرج، حسام احمد (2009م). نظریه علم النص، القاهره: مکتبه الآداب.
  • فرشید ورد، خسرو (1363ش). درباره ادبیات و نقد ادبی، تهران: امیر کبیر.
  • کادن، جی. ای (1380ش). فرهنگ ادبیات و نقد، ترجمه­ی کاظم فیروزمند، تهران: شادگان.
  • محمد، عزه شبل (2007م). علم اللغه النص النظریه والتطبیق، القاهرة: مکتبه الآداب.
  • المصطفوی، حسن (2009م). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بیروت: دار الکتب العلمیة.
  • مظفر، محمدرضا (1366ش). المنطق، قم: موسسه اسماعیلیان.
  • الموحد الابطحی، محمدباقر (1423ق). الصحیفة العلویة الجامعة، قم: مؤسسه الامام المهدی.
  • هالیدی، مایکل، و حسن، رقیه (1393ش). زبان، بافت و متن (ابعاد زبان از منظر زبان­شناسی اجتماعی)، مترجم: محسن نوبخت، تهران: انتشارات سیاهرود.
  • Halliday, M., & Hassan, R. (1976). Cohesion in English. London: Longman.