ارائه الگوی زیست معنوی مبتنی بر سیره علوی مدیران سازمان‌های دولتی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، رشته مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

چکیده

مدیران سازمان‌های دولتی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار در اداره عمومی کشور به شمار می‌آیند و نوع نگرش و سبک زندگی آنان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کارآمدی نظام اداری و اعتماد عمومی ایفا کند. از این‌رو، توجه به ابعاد اخلاقی و معنوی در تربیت مدیران دولتی اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف این پژوهش ارائه الگوی زیست معنوی مبتنی بر سیره علوی برای مدیران سازمان‌های دولتی ایران است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌های پژوهش از متون مرتبط با سیره علوی، به‌ویژه خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه، استخراج و مورد تحلیل قرار گرفته‌اند و مضامین مرتبط با زیست معنوی مدیران شناسایی شده‌اند. نتایج پژوهش نشان داد که از مجموع 215 شناسه و 82 مضمون اولیه شناسایی‌شده، در نهایت 47 مضمون نهایی در قالب پنج مفهوم اصلی طبقه‌بندی شدند: صبر و تحمل بالا (رزق و معیشت و رویارویی با سختی‌ها)، وفای به عهد و مسئولیت‌پذیری (امانت دانستن مدیریت، توجه به مفهوم بیت‌المال و الگو بودن حاکم جامعه)، حسابگری و دقت در امور (نظارت دقیق و حسابرسی مالی)، اخلاص و مردم‌داری (دوری از دنیاطلبی، مواسات، ساده‌زیستی و توجه به محرومان) و اعتقاد به معاد (مرگ‌آگاهی و ابتلا). این الگو می‌تواند به عنوان چارچوبی برای تقویت ابعاد معنوی و اخلاقی مدیران در نظام اداری کشور و ارتقای سلامت اداری و اعتماد عمومی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Providing a Spiritual Lifestyle Model Based on the Alawi Tradition for Managers in Iran's Public Organizations

نویسندگان [English]

  • Hossein Esmaeeli 1
  • Seyed mehdi Veiseh 2
  • Zeinab Tolabi 2
1 M.A. Student in Management, Faculty of Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
2 Associate Professor, Department of Management, Faculty of Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده [English]

In contemporary public administration, attention to ethical and spiritual dimensions of management has become increasingly important for achieving good governance, administrative integrity, and public trust. Managers in governmental organizations are not merely responsible for performing technical and administrative duties; rather, their behavior, decisions, and value orientation significantly influence the legitimacy, efficiency, and ethical climate of public institutions. In societies such as Iran, whose cultural and political systems are rooted in religious values, management models that incorporate indigenous moral and spiritual principles are particularly necessary. Among the most valuable sources for such models are Islamic teachings and the conduct of prominent religious figures. The conduct of Imam Ali (peace be upon him), especially as reflected in Nahj al‑Balagha and other classical texts, represents one of the richest sources of ethical and managerial teachings in Islamic thought. His approach to governance emphasizes justice, accountability, humility, social responsibility, and devotion to divine values. Accordingly, the present study aims to develop a model of spiritual living for managers of Iranian governmental organizations based on the Alawi tradition.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spiritual life
  • Alawite tradition
  • Public managers
  • Nahj ul Balāgha
  • Ghurar al Ḥikam wa Durar al Kalim
  • قرآن کریم.
  • احمدی، مسعود (1394). رابطه ویژگی‌های مدیر از دیدگاه اسلام با بهره‌وری در سازمان‌های دولتی. مدیریت اسلامی، 23(2)، 103-119.
  • اسدی، اسماعیل، کوشکی جهرمی، علیرضا، بانشی، عباداله، و صادقی، رضا (1398). طراحی و تدوین الگوی شایستگی مدیران دولتی ایران. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 3(10)، 197-226.
  • اکبریان، سید محمد (1395). نقد درونی تباین دین و معنویت در نظریه پیوند معنویـت و عقلانیـت، نقـد و نظر، شماره 84، 4-26.
  • بی‌آزار، احمد، مرتضوی، مهدی، و شاه‌قلیان، کیوان (1399). ارائه مدلی جهت بازی‌وارسازی مدیریت منابع انسانی در سازمان‌های دولتی. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 8(4)، 51-84.
  • جلیلی، علی، جاودانی، موسی، و قاسم‌آبادی، وحید (1392). ساده زیستی و الگوی اسلامی پیشرفت، کنگره پیشگامان پیشرفت.
  • حاج‌حسینی، رقیه، شجاعی، احمد، و عبدالرحیمی، علیرضا (1398). سنتزپژوهی تبیین مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج‌البلاغه با تأکید بر مدیریت شایسته‌سالار. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 7(28)، 79-97.
  • خادمی، مریم، حق‌جو اردکانی، فاطمه، و خدری، سارا (1398). مدل زیست معنوی امام علی علیه‌السلام در نامه 31 نهج‌البلاغه. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 18(2)، 171-190.
  • خامنه‌ای، سیدعلی (1395). بیانات مقام معظم رهبری. بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غیر غم.
  • خدایاری‌فرد، محمد، غباری‌بناب، باقر، رحیمی‌نژاد، عباس، فقیهی، علی‌‎نقی، و شکوهی یکتا، محسـن (1391). مبانی نظری و روش شناسی مقیاس های دین داری (به انضمام پرسشنامه های دین داری)، تهران: آوای نور.
  • خسروپناه، عبدالحسین، و پناهی آزاد، حسن (1388). نظام معرفت‌شناسی صدرایی، تهران، سازمان انتشـارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • دشتی، محمد (1383). نهج‌البلاغه. ترجمه محمد دشتی، قم، طلوع مهر.
  • رشیدی، بهروز، جعفری‌نژاد، مسعود، و فوزی، یحیی (1398). نقش ساده‌زیستی کارگزاران حکومتی در سلامت نظام جمهوری اسلامی ایران با رویکردی بر نظر امام خمینی(س). پژوهشنامه متین، 21(85)، 57-71.
  • شاکرنژاد، احمد (1395). ظرفیت نظریه‌ استعاره‌های مفهومی برای استخراج الگوهای قرآنی در تبیین «زیست معنوی. علوم قرآن و تفسیر معارج، 2(1)، 99-128.
  • عبیات، عاطی، و مطوری، علی (1394). مبانی مدیریت توانساز در نهج‌البلاغه. بصیرت و تربیت اسلامی، 12(35)، 43-75.
  • عرفانی خانقاهی، مهشاد، بهرام‌زاده، حسینعلی، و سعیدی، هادی (1400). ارائه الگوی شایستگی مدیران دانشگاه آزاد اسلامی خراسان رضوی. جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، 7(1 )، 319-331.
  • علی‌زاده، مهدی. (1394). معرفی معیارها و ارزشهای محوری تعالی در سازمانهای دولتی (مطالعه موردی: سازمانهای دولتی ایران). پژوهش های مدیریت انتظامی (مطالعات مدیریت انتظامی)، 10(1)، 109-126.
  • محبی، مهدی، داودی، سیدمحمدرضا، و آقاداود، سید رسول (1402). طراحی و تبیین مدل ارتقا‌ء مدیران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در سازمان تأمین اجتماعی کشور (ستاد مرکزی). مدیریت تبلیغات و فروش، 4(30)، 1-19.
  • مصباح یزدی، محمـدتقی (1380). چکیده ای از اندیشه های بنیادین اسلامی، تـدوین: محمدمهـدی نـادری، ترجمه حسین علی عربی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. فصلنامه علمی ـ پژوهشی اندیشه نوین دینی، 31(50)، 59-61.
  • مطهری، مرتضی (1391). مجموعه آثار استاد مطهری. ج 21، تهران، صدرا.
  • همامی، عباس، و دیانی دردشتی، اکرم (1385). آسیب‌شناسی مدیریت سیاسی حاکمان و زمامداران با تاکید بر سیره حکومت امام علی(ع). پژوهش دینی، (14)، 95-117.
  • یعقوبی، ابوالقاسم، عروتی موفق، اکبر، و فتحی، فتانه (1397). سبک‌های مدیریت در نهج‌البلاغه. پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 6(21)، 57-76.
  • Battaglio, Jr, R. P., Belardinelli, P., Bellé, N., & Cantarelli, P. (2019). Behavioral public administration ad fontes: A synthesis of research on bounded rationality, cognitive biases, and nudging in public organizations. Public Administration Review, 79(3), 304-320.
  • Boulding, K. E. (1956). General systems theory—the skeleton of science. Management science, 2(3), 197-208.
  • Gjaltema, J., Biesbroek, R., & Termeer, K. (2020). From government to governance… to meta-governance: a systematic literature review. Public Management Review, 22(12), 1760-1780.
  • Lapuente, V., & Van de Walle, S. (2020). The effects of new public management on the quality of public services. Governance, 33(3), 461-475.
  • Osborne, S. P. (2018). From public service-dominant logic to public service logic: are public service organizations capable of co-production and value co-creation?. Public management review, 20(2), 225-231.
  •