مفاهیم اعتمادساز در نظام حکومتی علوی در نامه 53 نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی در اسلام، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

اعتماد عمومی از سرمایه‌های راهبردی نظام سیاسی و سنگ بنای سیاست‌گذاری دولت‌ها در هر جامعه و حکومتی به شمار می‌آید. ازآنجاکه دولت‌ها عموماً در مسیر حکمرانی همواره با چالش‌های بسیاری در عرصه داخلی و خارجی روبه‌رو هستند، این اعتماد عمومی است که می‌تواند یک نظام سیاسی را از گردنه‌های سخت مدیریت جامعه به‌سلامت عبور داده و راهگشای بسیاری از مشکلات باشد. از سوی دیگر جلب اعتماد عمومی نیز می‌تواند میزان سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در امور مختلف را افزایش داده و با این کار بخشی از بار مسئولیت دولت کم شود. ازآنجاکه این مهم در سرنوشت ملت‌ها و حکومت‌ها نقش مؤثر و بی‌بدیلی دارد اما متأسفانه مورد غفلت بسیاری از جوامع مسلمان قرارگرفته است به همین منظور این مقاله در نظر دارد باهدف رفع این خلأ، با محور قرار دادن نامه 53 نهج‌البلاغه مفاهیم اساسی مبین اعتماد عمومی را مورد ارزیابی و بازخوانی قرار دهد و به این پرسش پاسخ دهد که مفاهیم اعتمادساز در نظام حکومتی علوی در نامه 53 نهج‌البلاغه کدم‌اند؟ و چه آثار و تبعاتی در جامعه و نحوه رفتار مردم در قبال حکومت خواهد داشت. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه اعتماد عمومی از منظر امام علی (ع) ستون اصلی حکمرانی مشروع و پایدار است و تقویت آن نیازمند رعایت هم‌زمان اصول اخلاقی، عدالت اجتماعی و تعامل انسانی است. امام علی (ع) از طریق طرح موقعیت‌های واقعی یا نمونه‌های فرضیِ مبتنی بر واقعیت‌های اجتماعی، بر ایجاد، شکل‌دهی و استمرار مفاهیم مربوط با اعتماد عمومی در بین مدیران و کارگزاران حکومتی تأکید دارد و مفاهیمی مانند استصلاح، ایثار، عدل، انصاف، رحمت، لطف، عفو و عیب‌پوشی، اطلق، فضل، امانت‌داری، حلم، وفای به عهد و... مفاهیم اعتمادساز در نامه مزبور هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Trust-Building Concepts in the Alawi Governmental System in Letter 53 of Nahj al-Balagha

نویسندگان [English]

  • Hassan Rahimi (roushan) 1
  • Mohammad Ali Ghasemi Turki 2
  • Ruqyeh Vahdatian 3
1 Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
3 Master's degree in Political Thought in Islam, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده [English]

Public trust is one of the strategic assets of any political system and the cornerstone of government policymaking in every society and government. Since governments generally face many challenges in the domestic and foreign arenas in the path of governance, it is public trust that can safely guide a political system through the difficult challenges of managing society and solve many problems. On the other hand, gaining public trust can also increase the amount of social capital and public participation in various matters, thereby reducing some of the government's responsibility. Since this important issue plays an effective and irreplaceable role in the fate of nations and governments, but has been unfortunately neglected by many Muslim societies, this article intends to address this gap by evaluating and reviewing the basic concepts that express public trust, focusing on Letter 53 of Nahj al-Balagha, and answering the questions: "What are the trust-building concepts in the Alawi government system according to Letter 53 of Nahj al-Balagha?" And what effects and consequences will it have on society and the way people behave towards the government? The findings show that in Letter 53 of Nahj al-Balagha, public trust is the main pillar of legitimate and sustainable governance from the perspective of Imam Ali (AS) and its reinforcement requires simultaneous observance of ethical principles, social justice and human interaction. By presenting real situations or hypothetical examples based on social realities, Imam Ali (AS) emphasizes the creation, shaping and continuation of concepts related to public trust among managers and government officials, and concepts such as rectification, sacrifice, justice, fairness, mercy, kindness, forgiveness and covering up faults, release, grace, trustworthiness, forbearance, keeping one's promise, etc. are trust-building concepts in the aforementioned letter

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nahj al-Balagha
  • Social Capital
  • Public Trust
  • Government
  • استوکر، جری، دیوید، مارش (1378). رهیافت و روش در علوم سیاسی، امیرمحمد حاجی یوسفی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • اسپریگنز، توماس (1370). فهم نظریههای سیاسی، فرهنگ رجایی، تهران: انتشارات آگاه.
  • ابن‌منظور، محمدابن‌مکرم (1308 ق). لسان العرب. جلد ‌۱، بیروت: انتشارات دار صادر.
  • افسری، علی (1390). تأثیر سرمایه اجتماعی بر نوآوری موردی کشورها، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه پیام‌نور.
  • -------- (1391). سرمایه اجتماعی در اسلام. نشریه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم، سال سوم، شماره 1، 101-118.
  • راغب اصفهانی، حسین‌ابن‌محمد (502 ه.ق). المفردات الفاظ القرآن. بیروت: انتشارات دارالشامیه.
  • علی­پوریانی طهماسب، و زارع، سارا (1399). مشارکت به مثابه سرمایه اجتماعی در نهج‌البلاغه، نشریه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، شماره 66، 197-221.
  • شریف جرجانی، علی‌ابن‌محمد (900 ه.ق). التعریفات. تهران، انتشارات ناصرخسرو.
  • فیومی، احمدابن‌محمد (1414 ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. جلد 1، قم: انتشارات مؤسسة دارالهجرة.
  • جوهری فارابی، اسماعیل بن حماد (بی‌تا). الصحاح. ج ‌۲، بیروت: انتشارات دارالعلم للملایین.
  • خالقی، علی (1379). جایگاه اعتماد میان حاکمان و مردم در فرایند توسعـه سیاسـى از دیدگاه امام على (ع)، علوم سیاسى، شماره 8، 178-190.
  • دانشنامه حوزوی (ویکی فقه) (1403). انصاف، قابل‌دسترسی در نشانی: wikifeqh.ir.
  • سایت المعانی (1403) کلمات عربی، قابل‌دسترسی در: https://www.almaany.com/fa/dict/arfa.
  • شجریان، مهدی (1399). منظر نامه‌های نهج‌البلاغه با تأکید بر بررسی سند «جلب رضایت عمومی» راهبرد حکومتی الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت. نشریه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، شماره 31، 21-39.
  • شرقی، محمدعلی (1366). قاموس نهج‌البلاغه، جلد 2. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  • قرشی، سید علی‌اکبر (1377). مفردات نهج‌البلاغه، جلد 1. قم: انتشارات مرکز فرهنگی نشر قبله.
  • نصراللهی، زهرا، مکیان، نظام‌الدین و اسلامی، راضیه (1394). سرمایه اجتماعی و مؤلفه‌های آن در اسلام، نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره 13، 21-38.
  • نهج‌البلاغه (1384). ترجمه محمد دشتی. انتشارات اسوه، قم موسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین.
  • Bhikhu,parekh, (2000) Theorizing Political” in Political Theory in Transittin. Edited by Noel O’sullivan, London & New York: Routledge, p. 242.
  • Plamenatz, J. (1963). Man and Society, N.Y.: Longman.
  • Habermas, J. (1974). Theory and Practice, Boston: Bacon Press.