آموزه‌های نهج‌البلاغه و نقش آن در مهار پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

چکیده

پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی به عنوان دو رفتار نابهنجار، معضلاتی هستند که به صورت گسترده‌ای جوامع مختلف را تحت تأثیر قرار داده و چالش‌های جدی برای امنیت اجتماعی و سلامت روانی افراد ایجاد می‌کنند. در این میان، آموزه‌های نهج‌البلاغه می‌توانند به‌عنوان یک منبع ارزشمند برای کاهش این مشکلات اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. و راهکارهای مؤثری برای پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه و آشوبگری اجتماعی ارائه دهد. این مقاله با هدف بررسی و تحلیل آموزه‌های نهج‌البلاغه در مهار پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی نگاشته شده و تلاش کرده است تا ابعاد اجتماعی و روانشناختی این پدیده‌ها را تحلیل کند. مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی، با تمرکز بر گزیده‌هایی از نهج‌البلاغه و تطبیق آن‌ها با مفاهیم روانشناختی و اجتماعی معاصر انجام شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، ابزار پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه و آشوبگری اجتماعی که می‌تواند به بهبود وضعیت اجتماعی و کاهش رفتارهای نابهنجار کمک کند، عبارتند از: الف) بازداری از طریق تهدید، ب) بازداری از طریق تاخیر، ج) مهار خودشیفتگی، د) پیشگیری از تحریک مستقیم، ه) مهار آشوبگری اجتماعی. امام علی (ع) با تبیین مفهوم «غوغا» و ضرورت جلوگیری از تجمعات پرخاشگرانه، بر لزوم ایجاد فضایی آرام و متعادل در جامعه تأکید می‌کنند. ایشان با درک عمیق از خشم به عنوان یکی از لشکرهای شیطان، پیامدهای خطرناک آن را نظیر کیفر زودرس و زوال نعمت‌، را هشدار می‌دهند. این بازدارنده‌ها، با ارائه رویکردهای مختلف، زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها و بهبود روابط اجتماعی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Teachings of Nahj al-Balagha and its Role in Curbing Aggression and Social Unrest

نویسندگان [English]

  • Nafiseh Sheibani 1
  • Vida Andishmand 2
1 PhD Student, Department of Psychology and Educational Sciences, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran
چکیده [English]

This article aims to examine and analyze the teachings of Nahj al-Balagha in controlling aggression and social unrest using a descriptive-analytical method, focusing on excerpts from Nahj al-Balagha and adapting them to contemporary psychological and social concepts. Based on the findings of this study, the system tools of aggressive behavior and social unrest that can help improve social status and reduce direct abnormal behavior are: a) deterrence through threats, b) deterrence through delay, c) curbing narcissism, d) preventing direct provocation, and e) curbing social unrest. These deterrents, by providing different approaches, pave the way for reducing tensions and improving social relations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nahj al-Balagha
  • controlling aggression
  • social unrest
  • prevention

مراجع

  • قرآن کریم.
  • نهج‌البلاغه. (1393). ترجمه محمد دشتی. قم: انتشارات قدس.
  • آذربایجانی، مسعود وشجاعی،محمدصادق. (1382). روانشناسی اجتماعی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.
  • امام‌جمعه‌زاده، سید جواد (1381). آسیب شناسی جامعه و حکومت در نهج البلاغه، نشریه علوم سیاسی، 5(1)، 179-154
  • تمیمی‌آمدی، عبدالواحد (1410ق). غررالحکم و دررالکلم‌. تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
  • جعفری، زهرا و یارمحمدی واصل، شهریار (1395). رهیافت‌هایی از مهارت‌های زندگی در نهج‌البلاغه با تاسی از سخنان امام علی(ع) در نهج‌البلاغه». فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، دوره 4، ش 15، 116-100.
  • ژانورن، پاتریس (1367). وندالیسم بیماری جهانی خرابکاری، ترجمۀ فرخ ماهان، فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی، دوره 10، ش2، 27-1
  • سیاحت اسفندیاری، عابدین (1400). اخلاق کاربردی با تاکید بر نهج‌البلاغه. قم: انتشارات قسیم.
  • شریفی، محمد و یعقوبی، حسن (1402). مفهوم‌شناسی خشونت در کلام امام علی(ع) با تأکید بر گستره‌ی معنایی آن در نهج‌البلاغه. مشهد: انتشارات، سراج منیر.
  • صفرزاده ملکی، علی (1402). بررسی تطبیقی خشم و کنترل آن در نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه. اولین همایش بین‌المللی و دومین همایش ملی روان‌شناسی و دین، اردبیل.
  • عبدخدایی، بشری و فخلعی، محمدتقی (1400). بررسی عهدنامه امیرمؤمنان(ع) به مالک اشتر از منظر کارکردهای فقه سیاسی. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، دوره 9، ش 33، 17-1
  • کاپلان، هارولد (1373). خلاصه روانپزشکی: علوم رفتاری، ترجمه نصرت‌الله پور‌افکاری، تهران: انتشارات آزاده.
  • محققی، حسین و صحابت‌انور، سعید (1396). روابط اجتماعی و اخلاق از دیدگاه حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، دوره 5، ش 18، 31-16
  • محسنی تبریزی، علیرضا (1383). وندالیسم: مبانی روان‌شناسی اجتماعی، جامعه‌شناسی، تهران: انتشارات آن.
  • نراقی، ملامهدی (بی‌تا). جامع‌السعادات، ترجمه: کریم فیضی (1394). قم: انتشارات: قائم آل علی.
  • نصربن مزاحم. (1401). وقعة صفین، قم: ناشر کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
  • Baron, R. A. & Byrne, D. (2006). Social Psychology, Allyn Bacon.
  • Sanderson, C. A. (2010). Social Psychology, John Wiley, USA.
  • Bushman, B. J., & Baumeister. R. F. (1998). Threatened egotism, narcissism, self-esteem, and direct and displaced aggression: Does self-love or self-hate lead to violence?. Journal of personality and social psychology.v0l:20،676-690
  • Sutton, M. (1987). Differential Rates of Vandalism in a New Town: Towards A Theory of Relative Place. Unpublished PhD Thesis, University of Central Lancashire, October.
فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه
دوره 12، شماره 48 - شماره پیاپی 48
زمستان 1403
اسفند 1403
صفحه 47-68

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار