تاریخ گذاری هفت‌اقلیم در نهج‌البلاغه بر اساس منبع و متن

نویسندگان

1 دکتری نهج البلاغه دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه شیراز

چکیده

این پژوهش، بر اساس روش تاریخ‌گذاری، چگونگی پیدایش و سیر تطوّر اصطلاح «اقالیم سبعه» در میان روایات و دیگر منابع کهن را با دو رویکرد منبع و متن، مورد بررسی قرار داده و در باب خاستگاه تاریخی آن، نظر متفاوتی نسبت به دیدگاه دکتر پاکتچی دارد. با توجه به منفرد بودن حدیث، رویکرد اِسنادی کمک شایانی در حل مساله به ما نکرده و با تاکید بیشتر بر رویکرد متن محور، به بررسی منابعی که به موضوع هفت‌اقلیم به دو نحو عمومی و تخصصیِ علم جغرافیا پرداخته بودند، پرداخته شد. اساساً دو منشأ و سرچشمه‌ی اصلی برای تقسیم زمین به هفت بخش وجود دارد: اول هفت کشور پارسی که ترجمه‌ی آن به عربی با اصطلاح سبعه الاقالیم رواج یافت و دوم هفت کلیمای یونانی که اواخر قرن دوم و اوایل قرن سه هجری به عربی ترجمه شد و به متون اسلامی راه یافت. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، اصطلاح اقالیم سبعه سال‌ها پیش از ترجمه‌ی آثار بطلمیوس و دیگر حکمای یونانی، به‌واسطه ارتباطات فرهنگی-سیاسی- تجاری ایران و اسلام، از طریق کوفه-مرکز حکومت امام علی (ع)- و در لابلای نگاشته‌هایی همچون زیج‌های پارسی، و خصوصاً آشنایی افرادی مثل ابن مقفع به زبان عربی، از مشرق‌زمین وارد فرهنگ عامه مسلمانان شده است و برای مخاطب کلام امیرالمومنین (ع) به نوعی تلقی و گفتمان پارسی را به ذهن متبادر می‌کند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dating "seven klima" in Nahj Albalagha based on Source and text

نویسندگان [English]

  • samane azizi alavijeh 1
  • mohammadmahdi jafari 2
1 Adjunct Professor, ALLAME TABATABAEE,,Tehran,Iran
2 Professor, Department of Arabic Language and Literature, Shiraz University
چکیده [English]

This research, based on the method of Dating, examines the origin and evolution of the term "seven climates" among narrations and other ancient sources with two approaches of source and text, and a different view of the historical origin of the view of Dr Pakatchi . It has an envelope. Due to the uniqueness of the hadith, the documentary approach did not help us much in solving the problem, and with more emphasis on the text-based approach, we examined the sources that dealt with the subject of climate week in both general and specialized ways of geography. There are basically two main sources for dividing the land into seven parts: the first seven Persian countries whose translation into Arabic became popular with the term Sab'a al-Aqalim and the second seven Greek climates which were translated into Arabic in the late second and early third centuries AH and Islamic texts found their way. There is evidence to suggest that the term climates of the seven years before the translation of the works of Ptolemy and other Greek scholars, due to cultural-political-commercial relations between Iran and Islam, through Kufa - Imam Ali (AS) Government center - and in writings such as Persian zijs, and especially the familiarity of people like Ibn Muqaffa with the Arabic language, have entered the popular culture of Muslims from the East and bring to mind the Persian discourse for the audience of the words of the Amir al-Mu'minin (AS).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nahj Albalagha
  • Dating
  • Chronology
  • seven klima