بررسی بازتاب منهیّات نهج البلاغه در حدیقۀ سنایی (با رویکرد بینامتنیت)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی

3 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه محقق اردبیلی

10.22084/nahj.2019.19051.2273

چکیده

طبق نظر نظریّه­پردازانِ بینامتنیت از جمله کریستوا، هر متنی در ارتباط با متون پیشین، معنی می­یابد. متن ممکن است صورتِ گسترش­یافته یا شکل هنریِ متون قبلی باشد. حدیقۀ سنایی به­عنوان متن تعلیمی و عرفانی، از متون اسلامی سابق فارسی و عربی بهره­ها برده است. نهج­البلاغه، یکی از متون اسلامی است که سنایی در پدید آوردنِ حدیقۀ­الحقیقه، به­صورت گسترده و فراتر از حدّ تأثیرپذیری، بدان نظر داشته است؛ به­گونه­ای که برای درکِ بسیاری از نکته­های حدیقه، باید به سخنان مولا علی (ع) به­ویژه نهج­البلاغه مراجعه کرد. موضوع رذایل و محرّمات، به دلیل بازتاب نسبتاً گستردۀ آن، در کلام علی (ع) و نیز حکیم سنایی، مبحث اصلی تحقیق حاضر است که بر اساس رابطۀ بینامتنی و با تأکید بر نهج­البلاغه و حدیقه­الحقیقه بررسی می­شود. نتیجه آن­که: سنایی در مثنویِ تعلیمی عرفانیِ حدیقه­الحقیقه، هم از امکانات شعری و هم از واژگان، مضامین و اشارات ارزندۀ سخنان علی (ع) به­صورت­های سه­گانۀ بینامتنی (نفی بخشی، نفی متقارن و نفی کامل) استفاده کرده است. بی­تردید، این تعاملِ آگاهانۀ حدیقه از کلام علی (ع)، موجب ماندگاری و پویایی اثر سنایی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of intertextual relations of Nahj al-Balaghah and Haghighat al-Haghigha (in the subject of monasticism)

نویسندگان [English]

  • ramin moharrami 1
  • khodabakhsh asadollahi 2
  • ramin moharrami 2
  • Mehrdad Aghaei 3
1 persian language and literature, university of Mohaghegh Ardabili
2 Mohaghegh Ardabili University
3 Assistant Professor of Arabic Language and Literature Mohaghegh Ardabili University
چکیده [English]

According to theoreticians of intertextuality, including Kristeva, any text in relation to previous texts is meaningful. The text may be an expanded form or an artistic form of previous texts. The Sana'i tradition as a text and mystical text has benefited from the past Persian and Arabic texts of Islam. Nahj al-Balagha is one of the Islamic texts in which Sanai has viewed it broadly and beyond the scope of reasoning in a way that he has created in order to understand many of the points of the hijah, The words of Mola Ali (as), especially Nahj al-Balaghah, came. The subject of vices and secrets, due to its fairly wide reflection, in the Word of Ali (as) and also Hakim Sanai, is the main topic of the present research, which is examined based on the intertextual relationship and the emphasis on the hypothesis and hypothesis of the dispute. The result is that: Sanai in the mystical teaching of Hadjiq-ul-Haqiqa, as well as poetry and the vocabulary, themes and references of Ali (AS)'s three-part intertextual (rejection, negation, and complete negation) ) Has used. Undoubtedly, this conscious interaction of Hadithaha from Ali's (PBUH) words has caused the sustainability and dynamism of the Sana'a work.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nahj al-Balaghah
  • monasticism
  • Hadighat-olhaghighat
  • Interstellar