دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622A Quantitative Study of Emotions in Nahj al-Balaghah: Imam Ali’s (AS) Approval of Prominent Figuresبررسی کمّی عواطف در نهجالبلاغه: رضایت امام علی(ع) از افراد شاخص668010.22084/nahj.2026.32231.3267FAمحمد حسینخوانین زادهدکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایرانخلیلپروینیاستاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایرانرضاافهمیدانشیار، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایرانJournal Article20260121Examining the positive and negative emotions in the text of Nahj al-Balagha is crucial for deepening the understanding of the influential character of Imam Ali (AS) and more accurately representing his intellectual and value structures. Additionally, analyzing the emotional dimensions of Imam Ali's (AS) discourse concerning individuals regarded as human models is of great importance. This study, based on a linguistic and psychological approach, first investigates positive and negative emotions in Nahj al-Balagha and then analyzes satisfaction with individuals to reveal the psychological, social, and human layers of the text. To this end, relying on historical psychology and utilizing deep learning technology and natural language processing algorithms, along with a Contextualized Construct Representations (CCR) approach, the connection between common language and the linguistic structure of Nahj al-Balagha has been reconstructed. Furthermore, using transfer learning techniques, the text of Nahj al-Balagha has been analyzed and classified based on Arabic literature and Watson's Positive and Negative Affect Schedule (PANAS) questionnaire. The results indicate that in Imam Ali's (AS) discourse, negative emotion scores are slightly higher than positive ones, with a relative balance between the two emotional categories. Moreover, negative emotions are significantly higher in cases of "satisfaction with individuals," reflecting Imam Ali's (AS) state of psychological constriction rather than expansion when praising certain individuals, indicating his dissatisfaction.بررسی عواطف مثبت و منفیِ متن نهجالبلاغه از موضوعات مهمی است که به درک ژرفتر از شخصیت تأثیرگذار امام علی(ع) و بازنمایی دقیقتر ساختارهای فکری و ارزشی امام کمک میکند. از سوی دیگر، بررسی ابعاد عاطفی متن امام علی(ع) دربارۀ افرادی که الگوی انسانی شمرده میشوند، حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکردی زبانی و روانشناسانه، ابتدا عاطفۀ مثبت و منفی در نهجالبلاغه را بررسی میکند، و سپس به تحلیل رضایتمندی از افراد میپردازد تا لایههای روانی، اجتماعی و انسانی متن آشکار شود. در این راستا، با اتکا بر روانشناسی تاریخی و بهرهگیری از فناوری «یادگیری عمیق» و الگوریتمهای «پردازش زبان طبیعی»، و با رویکرد «بازنماییهای ساختاری متنی»، پیوند میان زبان رایج مردم و ساختار زبانی نهجالبلاغه بازسازی شده است. همچنین به کمک تکنیک «یادگیری انتقالی»، متن نهجالبلاغه بر پایۀ ادبیات عرب، و بر اساس پرسشنامۀ «ارزیابی عاطفۀ مثبت و منفی» (PANAS) واتسون، تحلیل و طبقهبندی گردیده است. نتایج نشان میدهد که در گفتار امام علی(ع) نمرات عواطف منفی، اندکی بیشتر از عواطف مثبت است و تعادل نسبی میان دو دستۀ عاطفی برقرار است. همچنین بروز عاطفۀ منفی در موقعیتهای «رضایتمندی از افراد» به وضوح بیشتر است. به نظر میرسد چنین امری با توجه به قرائن و شواهد دیگر، حاکی از آن است که امام علی(ع) در موارد ستایش دیگران، خوشاحوال نیست و این نوع رضایت، بیشتر بازتابدهندۀ حالت قبض درونی -و نه بسط احوال- ایشان است.دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622The sincerity of Imam Ali (AS) through the repetition style in his prayersاخلاص زبانی و قلبی امام علی (ع) از خلال سبک تکرار در دعاهای او667710.22084/nahj.2026.31244.3206FAرمضانرضائیدانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایراناحمدعارفیدکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایرانپری نازعلی اکبریدکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20250712Style is the author's way of expressing himself, which reveals his identity and personality, his beliefs, his mental states, and his psychological complexes. Repetition is one of the styles used with the aim of emphasizing or drawing attention to something and placing it in the center of attention. One of the cases of using the repetition style is in prayer, so that the supplicant shows his helplessness, need, and insistence through repetition. Repetition is one of the most widely used styles in the case of Imam Ali (AS), which is used in accordance with the purpose. This research, using a descriptive-analytical method, seeks to stylistically examine repetition in the Imam's prayers and how its dimensions are reflected. The repetition of prayer in the Imam's prayers indicates the intensity of the servant's need and urgency for God and is a sign of the Imam's humility, submission, and sincerity, and his connection and intimacy with his Lord; because a needless and arrogant person never asks for anything from anyone. So, need is a close and deep connection that causes someone to ask for something, just as the Imam, out of humility, sincerity, humility and sincere connection with God, prays to Him using repetition and strengthens his spiritual and moral connection with his Lord. In his prayers, the Imam uses the imperative after using the manada and repeating it, which indicates the sincerity and intensity of his need for God. In many cases, he has used the imperative verb in the sense of praying and asking for help, and the use of the manada style with the imperative verb in prayer is appropriate to the purpose.سبک، نحوه بیان نویسنده است که هویت و شخصیت او، عقیدهها، حالتهای روحی و عقدههای روانی او را نمایان میکند. تکرار یکی از سبکهایی است که با هدف تأکید یا توجه چیزی را به امری جلب کردن و آن را در مرکز توجه قرار دادن به کار میرود. یکی از موارد کاربرد سبک تکرار، در دعا هست تا دعاکننده از خلال تکرار، عجز، نیازمندی و اصرار خود را نشان دهد. تکرار در نزد امام علی(ع) یکی از پرکاربردترین سبکهای به کار رفته است که متناسب با مقصود استفاده شده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی درصدد بررسی سبکشناسانه تکرار در دعاهای امام و نحوه انعکاس ابعاد آن است. تکرار دعا در دعاهای امام نشاندهنده شدت نیاز و اضطرار بنده به درگاه خداوند و علامت خشوع، خضوع و اخلاص امام و ارتباط و صمیمیت او با پروردگارش است؛ چون شخص بینیاز و متکبر هرگز از کسی درخواست چیزی نمیکند. پس نیاز، ارتباط نزدیکی و عمیق است که باعث درخواست چیزی از کسی میشود، همانطور که امام به خاطر تواضع، اخلاص، خشوع و خضوع و ارتباط صمیمانه با پروردگار به درگاه او با استفاده از تکرار دعا میکند و ارتباط روحی و معنوی خود را با پروردگارش تقویت میکند. امام در دعاهای خود بعد از استفاده از منادا و تکرار آن که دلالت بر اخلاص و شدت نیاز خود به خدا دارد. در بسیاری از موارد از فعل امر در معنای دعا و طلب کمک استفاده نموده است که استفاده از سبک منادا با فعل امر در دعا متناسب با مقصود هستند.دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622A Comparative Study of the Characteristics of the Self Actualized Person in Maslow’s Theory and the Components of the Perfect Human in Nahj al Balaghaبررسی تطبیقی ویژگیهای انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفههای انسان کامل در نهجالبلاغه658310.22084/nahj.2026.31709.3234FAعلیپیرهادیاستادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانمریمرستگاراستادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانفرزانه ساداتکیادانشجوی کارشناسی، آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایرانJournal Article20251012This study aims to conduct a comparative analysis of the ten characteristics of the self‑actualized person in Abraham Maslow’s hierarchy‑of‑needs theory and the components of the Perfect Human as depicted in <em>Nahj al‑Balagha</em> by Imam ʿAli (PBUH). The research follows a comparative and interdisciplinary approach, employing Bereday’s four‑stage model (description, interpretation, juxtaposition, and comparison). Data were extracted through systematic coding of the original sources—Maslow’s books and <em>Nahj al‑Balagha</em>—and organized into comparative tables. The findings reveal that both perspectives share several parallel features such as truth‑seeking, self‑awareness, independence of thought, profound psychological experiences, and empathy. However, Imam ʿAli’s (PBUH) approach interprets these traits within a divine and teleological framework grounded in an existential connection with God, whereas Maslow’s interpretation lacks a sacred dimension and approaches them mainly from a humanistic and secular standpoint. The results indicate that synthesizing humanistic psychological models with a theistic worldview offers a novel and integrative framework for presenting a more comprehensive model of human perfection—one that has not previously been elaborated in a systematic manner.نظر به جایگاه محوری انسان در هستی در مکاتب و علوم مختلف و پیچیدگیهای وجودی او از حیث ابعاد چندگانه و نیازهای متنوع، علیرغم تلاشهای گسترده نظری، همچنان کاستیها و چالشهای بنیادینی مشاهده میشود که بررسی تطبیقی دیدگاههای مختلف را بهمنظور پاسخگویی به مسائل حلنشده، ضروری میسازد.؛ نظریه خودشکوفایی آبراهام مازلو، با وجود تأثیرگذاری گسترده در روانشناسی انسانگرا، به سبب انسانمحوری صرف، فقدان غایت متافیزیکی و ناتوانی در تبیین معنای رنج، شکست و ناامیدی، با چالشهای بنیادین انسانشناختی مواجهاست. این کاستیها بهویژه در تبیین پایداری روانی انسان در شرایط بحران و فشارهای وجودی، برجستهترمیشود. این پژوهش با رویکردی میانرشتهای و بر اساس الگوی تحلیلی برِدی (توصیف، تفسیر، همنهادسازی و مقایسه) انجام شده و دادهها از طریق تحلیل محتوای کیفی متون اصلی مازلو و نهجالبلاغه، با بهرهگیری از شروح معتبر نهجالبلاغه، استخراج و کدگذاری شدهاند. طبق یافتهها، هرچند دو دیدگاه در برخی ویژگیها مانند خودآگاهی، حقیقتجویی و همدلی مشترکند، اما در انسانشناسی علوی این ویژگیها در چارچوبی توحیدی، غایتمند و مسئولیتمحور معنامییابند؛ که به کاهش یأس، احساس شکست، افسردگی و پوچی وجودی میانجامد. در مقابل، فقدان پیوند الهی در نظریه مازلو که موجب ناپایداری معنایی و شکنندگی وجودی مفهوم خودشکوفایی میشود. نتیجه پژوهش حاکی از جامعیت و کارآمدی مدل علوی و ضرورت بازاندیشی انتقادی در مفهوم خودشکوفایی در روانشناسی معاصر است.
<strong> </strong>دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622Rereading letter 31 of Nahj al-Balagha based on "Tafarrod"بازخوانی نامه 31 نهجالبلاغه با محوریت مفهوم «تفرد»667910.22084/nahj.2026.32094.3257FAرضاکریمیاستادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20251218The letter of Imam Ali to his son is recorded as has been noticed many times by scholars and researchers. But commentators have interpreted it line by line and considered it a plural and incoherent text. Sometimes they are even confused by not understanding the connection of its sentences. In this article, based on Tafarrod, a new step has been taken towards a coherent interpretation of this letter. It rule is a term based on the text of the letter, it has been extracted and explained. In this article, the evidence in the letter31 is stated in an analytical way to confirm this rule and its compatibility with other concepts in the letter is explained. In the explanation made, based on this rule, we understand that the two terms Tafarrod(Selfhoodness) and nafs express the general truth governing the Imam's letter and show that everyone should pay attention to his own individuality (Selfhoodness) and measure his own self. This general principle gives rise to other recommendations in the letter. Although the mentioned rule has been confirmed by verses and narrations in addition to letter 31, there are problems with it, such as promoting selfishness and relativism. The important point here is that it is completely possible to solve these problems with the help letter and by referring to it again. Solving the mentioned problems is a re-emphasis on the coherence and unity of the concepts of letter 31 based on the rule of Tafarrod.نامه امام علی علیهالسلام به فرزندش به عنوان ۳۱امین نامه در نهجالبلاغه، بارها توسط علما و پژوهشگران مورد توجه قرار گرفته است. ولی شارحان آن را به صورت خط به خط تفسیر کردهاند و آن را یک متن متکثر و نامنسجم تلقی کردهاند. حتی گاهی از عدم درک ارتباط جملات آن دچار سردرگمی شدهاند. در این مقاله، بر اساس «تفرد» که اصطلاحی برگرفته شده از متن نامه 31 است، گام جدیدتری در راه تفسیر منسجم این نامه برداشته شده است. در مقاله حاضر، به روش تحلیلی، شواهد موجود در متن نامه برای امکان تفسیر نامه بر اساس تفرد بیان گردیده و سازگاری این اصطلاح با مفاهیم موجود در نامه تبیین شده است. در تبیین انجام شده، میفهمیم که دو اصطلاح «تفرد» و «نفس» حقیقت کلی حاکم بر نامه امام را بیان میکنند و نشان میدهند که هرکسی باید به فردیت خودش بپردازد (خودباشی) و نفس خود را میزان قرار بدهد. این اصل کلی موجب تبیین و بازخوانی دیگر توصیههای موجود در نامه میشود. مبحث تکمیلی این مقاله پاسخ به اشکالات تفرد است. گرچه تفرد علاوه بر نامه 31، توسط آیات و روایات تایید شده است اما اشکالاتی بر آن متصور است مانند اشکال ترویج خودبینی و نسبیت. نکته مهم اینجاست پاسخ به این اشکالات با کمک نامه و با رجوع مجدد به آن کاملاً میسور است. حل اشکالات یادشده تأکید مجددی است بر انسجام و وحدت مفاهیم نامه 31 بر اساس تفرد.دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622The Opposition of Justice and Despotism in Sermon 216 of Nahj al-Balaghah, with Emphasis on Algirdas Julien Greimas’s Semiotic Squareتقابل عدالت و استبداد در خطبه 216 نهجالبلاغه با تأکید بر مربع نشانهشناسی گریماس668210.22084/nahj.2026.32317.3274FAزهرااسفندیاریدانشجوی کارشناسی ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانرضاآقاپوراستادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانمحمد مهدیشاهمرادی فریدونیدانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانJournal Article20260210Sermon 216 of Nahj al-Balāgha is one of the most important Alid texts in explaining the logic of just governance and
Sermon 216 of <em>Nahj al-Balāgha</em> is one of the most important Alid texts in explaining the logic of just governance and critiquing despotic mechanisms. The present study, adopting a discourse-semiotic approach and focusing on the main justice/despotism square in Greimas’s model, seeks to show how “right” becomes the central signifier of political order in this sermon and how the meaning of justice is shaped in the movement from <em>tawāṣuf</em> to <em>tanāṣuf</em> and from the claim of right to the establishment of right. The findings show that justice in this sermon is not an individual virtue, but a reciprocal structure of mutual rights, the critique-acceptance of power, and the critical participation of society. Conversely, despotism does not appear only in manifest injustice, but passes through the intermediate stages of finding the right burdensome, the suspension of criticism, the spread of exaggerated praise, and the dominance of desire, until it leads to oppression, the suspension of rulings, and the collapse of social order. Moreover, Imam Ali’s response to the flattery of one of his companions shows that justice in this sermon, in addition to its juridical dimension, is a linguistic and narrative act for returning the political sphere from praise to counsel and from passivity to collective responsibility. Therefore, Greimas’s square in this study has been employed not as a static model, but as a tool for understanding the dynamics of transition from justice to despotism and vice versa.خطبه ۲۱۶ نهجالبلاغه از مهمترین متون علوی در تبیین منطق حکمرانی عادلانه و نقد سازوکارهای استبدادی است. پژوهش حاضر با رویکرد نشانهشناسی گفتمان و با تمرکز بر مربع اصلی عدالت/استبداد در الگوی گریماس، میکوشد نشان دهد که چگونه «حق» در این خطبه به دالّ مرکزی نظم سیاسی تبدیل میشود و چگونه معنای عدالت در حرکت از تواصف به تناصف و از ادعای حق به اقامه حق شکل میگیرد. یافتهها نشان میدهد عدالت در این خطبه نه یک فضیلت فردی، بلکه ساختاری دوسویه از حقوق متقابل، نقدپذیری قدرت و مشارکت انتقادی جامعه است. در برابر، استبداد فقط در اجحاف آشکار ظهور نمیکند، بلکه از مرحلههای میانی استثقال حق، تعطیل نقد، رواج اطراء و غلبه هوى میگذرد تا به جور، تعطیل احکام و فروپاشی نظم اجتماعی برسد. همچنین پاسخ امام(ع) به تملق یکی از اصحاب نشان میدهد که عدالت در این خطبه، افزون بر ساحت حقوقی، یک کنش زبانی و روایی برای بازگرداندن فضای سیاسی از مدح به نصیحت و از انفعال به مسئولیت جمعی است. بنابراین، مربع گریماس در این پژوهش نه بهمثابه الگویی ایستا، بلکه بهعنوان ابزاری برای فهم پویایی گذار از عدالت به استبداد و بالعکس به کار گرفته شده است.دانشگاه بوعلی سینافصلنامه پژوهشنامه نهجالبلاغه2345-5233135020250622Civilization-building norms based on the governmental model of Imam Ali (AS) in Nahjul-Balagha based on the theory of conceptual continuity between values and civilizational normsهنجارهای تمدن ساز بر پایه الگوی حکومتی امام علی(ع) در نهج البلاغه بر اساس نظریه پیوستگی مفهومی میان ارزشها و هنجارهای تمدنی669110.22084/nahj.2026.31780.3238FAسید ابراهیممعصومیاستادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران0009-0008-0475-9424Journal Article20251024Islamic civilization, as a dynamic and purposeful system, is based on transcendent divine, human, and rational values that are manifested in different layers of behavioral and structural norms. In this system, the governmental model of Imam Ali (AS) in Nahj al-Balagha can be identified as a prominent symbol of the crystallization of the conceptual continuity between civilization-building values and norms. These norms, which are deeply rooted in fundamental religious and moral values, play a pivotal role in the realization of a just, spiritual, and advanced society. The analysis of these norms shows that they not only provide the necessary conditions for social cohesion, sustainable security, educating people at the Islamic level, and improving the quality of governance. In this context, the present study, by adopting a qualitative approach and utilizing the content analysis method under the theoretical framework of conceptual continuity between values and civilizational norms, has been conducted with the main aim of identifying and explaining norms consistent with Islamic values in the Alawi governance model. The findings of the present study, based on Imam Ali's (AS) emphasis on two areas of governance and management, including: wise leadership and strategic rationality, transparency and accountability, ethics and keeping promises, and the area of society and human relations, including: comprehensive justice and human dignity, religious democracy and mutual rights, and social cohesion and unity, clearly demonstrate the necessity of adapting civilizational norms to Islamic transcendental valuesتمدن اسلامی، به مثابه یک نظام پویا و هدفمند، بر پایه ارزشهای متعالی الهی، انسانی و عقلانی استوار است که در لایههای مختلف هنجارهای رفتاری و ساختاری تجلی مییابد. در این منظومه، الگوی حکومتی امام علی (ع) در نهجالبلاغه به عنوان نماد برجستهای از تبلور پیوستگی مفهومی میان ارزشها و هنجارهای تمدنساز قابل شناسایی است. این هنجارها، که عمیقاً ریشه در ارزشهای بنیادین دینی و اخلاقی دارند، نقش محوری در تحقق جامعهای عادلانه، معنوی و پیشرفته ایفا میکنند. تحلیل این هنجارها نشان میدهد که آنها نه تنها بسترهای لازم برای انسجام اجتماعی، امنیت پایدار، تربیت انسان در تراز اسلامی و ارتقاء کیفیت حکمرانی را فراهم میآورند، در این سپهر، تحقیق حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و بهرهگیری از روش تحلیل مضمون در ذیل چارچوب نظری پیوستگی مفهومی میان ارزشها و هنجارهای تمدنی، با هدف اصلی شناسایی و تبیین هنجارهای منطبق با ارزشهای اسلامی در الگوی حکمرانی علوی صورت پذیرفته است. یافتههای حاصل از پژوهش حاضر، مبتنی بر تأکید امام علی (ع) بر دو ساحت حکمرانی و مدیریت شامل: رهبری حکیمانه و عقلانیت راهبردی، شفافیت و پاسخگویی، اخلاقمداری و وفای به عهد و و ساحت اجتماع و روابط انسانی شامل: عدالت فراگیر و کرامت انسانی، مردمسالاری دینی و حقوق متقابل و انسجام اجتماعی و وحدت، به وضوح ضرورت انطباق هنجارهای تمدنی با ارزشهای متعالی اسلامی را نشان میدهد.