دانشگاه بوعلی سینا فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه 2345-5233 13 50 2025 06 22 A Quantitative Study of Emotions in Nahj al-Balaghah: Imam Ali’s (AS) Approval of Prominent Figures بررسی کمّی عواطف در نهج‌البلاغه: رضایت امام علی(ع) از افراد شاخص 6680 10.22084/nahj.2026.32231.3267 FA محمد حسین خوانین زاده دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس،‌ تهران، ایران 0009-0007-2128-9391 خلیل پروینی استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس،‌ تهران، ایران 0000-0002-8039-7903 رضا افهمی دانشیار، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت‌مدرس،‌ تهران، ایران 0000-0002-7678-6164 Journal Article 2026 01 21 Examining the positive and negative emotions in the text of Nahj al-Balagha is crucial for deepening the understanding of the influential character of Imam Ali (AS) and more accurately representing his intellectual and value structures. Additionally, analyzing the emotional dimensions of Imam Ali's (AS) discourse concerning individuals regarded as human models is of great importance. This study, based on a linguistic and psychological approach, first investigates positive and negative emotions in Nahj al-Balagha and then analyzes satisfaction with individuals to reveal the psychological, social, and human layers of the text. To this end, relying on historical psychology and utilizing deep learning technology and natural language processing algorithms, along with a Contextualized Construct Representations (CCR) approach, the connection between common language and the linguistic structure of Nahj al-Balagha has been reconstructed. Furthermore, using transfer learning techniques, the text of Nahj al-Balagha has been analyzed and classified based on Arabic literature and Watson's Positive and Negative Affect Schedule (PANAS) questionnaire. The results indicate that in Imam Ali's (AS) discourse, negative emotion scores are slightly higher than positive ones, with a relative balance between the two emotional categories. Moreover, negative emotions are significantly higher in cases of "satisfaction with individuals," reflecting Imam Ali's (AS) state of psychological constriction rather than expansion when praising certain individuals, indicating his dissatisfaction. بررسی عواطف مثبت و منفیِ متن نهج‌البلاغه از موضوعات مهمی است که به درک ژرف‌تر از شخصیت تأثیرگذار امام علی(ع) و بازنمایی دقیق‌تر ساختارهای فکری و ارزشی امام کمک می‌کند. از سوی دیگر، بررسی ابعاد عاطفی متن امام علی(ع) دربارۀ افرادی که الگوی انسانی شمرده می‌شوند، حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکردی زبانی و روان‌شناسانه، ابتدا عاطفۀ مثبت و منفی در نهج‌البلاغه را بررسی می‌کند، و سپس به تحلیل رضایتمندی از افراد می‌پردازد تا لایه‌های روانی، اجتماعی و انسانی متن آشکار شود. در این راستا، با اتکا بر روان‌شناسی تاریخی و بهره‌گیری از فناوری «یادگیری عمیق» و الگوریتم‌های «پردازش زبان طبیعی»، و با رویکرد «بازنمایی‌های ساختاری متنی»، پیوند میان زبان رایج مردم و ساختار زبانی نهج‌البلاغه بازسازی شده است. همچنین به کمک تکنیک «یادگیری انتقالی»، متن نهج‌البلاغه بر پایۀ ادبیات عرب، و بر اساس پرسش‌نامۀ «ارزیابی عاطفۀ مثبت و منفی» (PANAS) واتسون، تحلیل و طبقه‌بندی گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که در گفتار امام علی(ع) نمرات عواطف منفی، اندکی بیشتر از عواطف مثبت است و تعادل نسبی میان دو دستۀ عاطفی برقرار است. همچنین بروز عاطفۀ منفی در موقعیت‌های «رضایتمندی از افراد» به وضوح بیشتر است. به نظر می‌رسد چنین امری با توجه به قرائن و شواهد دیگر، حاکی از آن است که امام علی(ع) در موارد ستایش دیگران، خوش‌احوال نیست و این نوع رضایت، بیشتر بازتاب‌دهندۀ حالت قبض درونی -و نه بسط احوال- ایشان است.