دانشگاه بوعلی سینا فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه 2345-5233 13 50 2025 06 22 A Comparative Study of the Characteristics of the Self Actualized Person in Maslow’s Theory and the Components of the Perfect Human in Nahj al Balagha بررسی تطبیقی ویژگی‌های انسان خودشکوفا در نظریه مازلو و مؤلفه‌های انسان کامل در نهج‌البلاغه 6583 10.22084/nahj.2026.31709.3234 FA علی پیرهادی استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0009-0000-4777-7835 مریم رستگار استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 1308-5274-0002-0000 فرزانه سادات کیا دانشجوی کارشناسی، آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 10 12 This study aims to conduct a comparative analysis of the ten characteristics of the self‑actualized person in Abraham Maslow’s hierarchy‑of‑needs theory and the components of the Perfect Human as depicted in <em>Nahj al‑Balagha</em> by Imam ʿAli (PBUH). The research follows a comparative and interdisciplinary approach, employing Bereday’s four‑stage model (description, interpretation, juxtaposition, and comparison). Data were extracted through systematic coding of the original sources—Maslow’s books and <em>Nahj al‑Balagha</em>—and organized into comparative tables. The findings reveal that both perspectives share several parallel features such as truth‑seeking, self‑awareness, independence of thought, profound psychological experiences, and empathy. However, Imam ʿAli’s (PBUH) approach interprets these traits within a divine and teleological framework grounded in an existential connection with God, whereas Maslow’s interpretation lacks a sacred dimension and approaches them mainly from a humanistic and secular standpoint. The results indicate that synthesizing humanistic psychological models with a theistic worldview offers a novel and integrative framework for presenting a more comprehensive model of human perfection—one that has not previously been elaborated in a systematic manner. نظر به جایگاه محوری انسان در هستی در مکاتب و علوم مختلف و پیچیدگی‌های وجودی او از حیث ابعاد چندگانه و نیازهای متنوع، علیرغم تلاش‌های گسترده نظری، همچنان کاستی‌ها و چالش‌های بنیادینی مشاهده می‌شود که بررسی تطبیقی دیدگاه‌های مختلف را به‌منظور پاسخ‌گویی به مسائل حل‌نشده، ضروری می‌سازد.؛ نظریه خودشکوفایی آبراهام مازلو، با وجود تأثیرگذاری گسترده در روان‌شناسی انسان‌گرا، به سبب انسان‌محوری صرف، فقدان غایت متافیزیکی و ناتوانی در تبیین معنای رنج، شکست و ناامیدی، با چالش‌های بنیادین انسان‌شناختی مواجه‌است. این کاستی‌ها به‌ویژه در تبیین پایداری روانی انسان در شرایط بحران و فشارهای وجودی، برجسته‌ترمی‌شود. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای و بر اساس الگوی تحلیلی برِدی (توصیف، تفسیر، هم‌نهادسازی و مقایسه) انجام شده و داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی متون اصلی مازلو و نهج‌البلاغه، با بهره‌گیری از شروح معتبر نهج‌البلاغه، استخراج و کدگذاری شده‌اند. طبق یافته‌ها، هرچند دو دیدگاه در برخی ویژگی‌ها مانند خودآگاهی، حقیقت‌جویی و همدلی مشترکند، اما در انسان‌شناسی علوی این ویژگی‌ها در چارچوبی توحیدی، غایت‌مند و مسئولیت‌محور معنامی‌یابند؛ که به کاهش یأس، احساس شکست، افسردگی و پوچی وجودی می‌انجامد. در مقابل، فقدان پیوند الهی در نظریه مازلو که موجب ناپایداری معنایی و شکنندگی وجودی مفهوم خودشکوفایی می‌شود. نتیجه پژوهش حاکی از جامعیت و کارآمدی مدل علوی و ضرورت بازاندیشی انتقادی در مفهوم خودشکوفایی در روان‌شناسی معاصر است. <strong> </strong>